Çocukların içine doğduğu şartlardan bağımsız olarak yaşamlarını inşa edebilmeleri için eğitimde fırsat eşitliği çok önemli. Bir çocuğun sahip olduğu eğitim imkânları ailesinin sosyo-ekonomik durumundan çok etkilenmiyorsa eğitimde fırsat eşitliğinden bahsedebilir. Fırsat eşitliğinin yüksek olduğu toplumlarda hayata nereden başladığınız, hayatta ne kadar başarılı olduğunuz konusunda daha az belirleyici olurken, fırsat eşitliğinin düşük olduğu toplumlarda bunun aksine başlangıç noktanız önem taşır. Bireysel gelir seviyesinin daha yüksek olduğu batı illerinde özel okullar ve kurs merkezlerine olan yatırımlar daha yüksektir . Doğu bölgelerinde okul sayılarının azalması ve eğitime erişimdeki düşüş temel olarak köy okullarının kapatılarak taşımalı sisteme geçilmesi bölgeden batıya yaşanan yoğun göç ve yatırım eşitsizlikleri gibi faktörlerden kaynaklanmaktadır. Doğu ve Güneydoğu okulların ve okullaşma oranlarının azalmasının nedenleri:
Başlıca sebeplerinden bazıları;
1- Taşımalı Eğitim ve Kapanan Köy Okulları: Nüfusu az olan dağınık yerleşim yerlerinde devlet, okulları tek tek açık tutmak yerine taşımalı eğitim modeline yönelmiştir. Bu durum, köylerdeki yerel okulların kapanmasına ve öğrencilerin her gün kilometrelerce uzaktaki merkez okullara taşınmasına yol açmıştır.
2- Demografik Değişimler ve Göç: Bölgedeki sosyo-ekonomik şartlar ve iş imkanlarının kısıtlı olması, kırsaldan merkeze ve doğudan batı illerine sürekli bir iç göç yaratmıştır. Öğrenci sayısının azalması, mevcut okulların birleştirilmesine veya kapanmasına neden olmuştur.
3- Bölgesel Eşitsizlik ve Yatırım Eksikliği: Doğu ve batı illeri arasındaki eğitim altyapısı ve okullaşma oranları arasında büyük bir uçurum bulunmaktadır. Batıda ortaöğretimde okullaşma oranları %90’ın üzerindeyken, Doğu Anadolu’da bu oran daha gerilerde kalmakta, bölgesel kalkınma eksiklikleri eğitime erişimi zorlaştırmaktadır.
